Bu nöwetlik uchrushish ikk terep munasiwitini normallashturalamdu? 

Aptor: Anwar Ahmad

Xitay döliti bilen amérika dölet bashliqlirining san fransiskodiki uchrushish harpisida, izchil amérikigha qarshi teshwiqatni kücheytip kéliwatqan xitay teshwiqati birdinla yölünishini burap, amérika bilen bolghan dosluqni kücheytish, ikki dölet munasiwitini normallashturush toghrisida teshwiqatni kücheytti. Ikki dölet rehbiri körüshkendin kéyin amérika prézidénti baydin yenila xitay dölet reisi shijinpingni diktator dep teriplidi. Bundaq bir ziddiyetlik ehwalda ikki terep közligen nishan´gha yettimu? 

Ikki terepning söhbiti asasen töwendiki nuqtilargha merkezleshken asasta élip bérilghan. 

  • Xitay dölitining  teywenning kéler yilliq saylimigha arilashmasliqi 
  • ikki terep hemkarliqida zeherlik chikimlikke( Fentanly) qarshi ortaq tedbir qollunish 
  • yuquri derijilikler otturisidiki sohbet munasiwitini eslige keltürüsh 
  • AI- yuquri téxnika bixeterlik sahesidiki söhbetni kücheytish 
  • yer shari bixeterlik sahesidiki söhbetni kücheytish 
  • xitaydiki kishilik hoquq mesilisi 
  • yer shari kilimat özgürüshige ait mesililerde zich hemkarlishish. 
  • Xitay dölitining 2025 we 2035 yili, teywen´ge hujum qilmaydighanliqi 
  • Amérikining,  xitay dölitining ichki ishlirigha arilashmasliqi  


Elbette ikki terep,  bu nöwetlik uchrushishtin quruq qol qaytmidi, emma omumiy jehettin ikki terep otturusidiki qarshiliq özgermidi. Undaqta ikki terep nime üchün üchrashti? Sewep peqet nöwettiki jiddiy weziyetni biraz bolsimu peseytish, xata hökümdin kélip chiqidighan apetning aldini élishtin ibaret. Chünki her ikki terepning mewjut jiddiy weziyetni  peseytish éhtiyaji bar. 

Amérika terep: künsayin keskinlishiwatqan xitay jenubi déngiz rayonida,  herbiy toqunush yüz bérishning aldini élish üchün, üzülüp qalghan herbiy alaqisini nisbeten eslige keltürdi. Xitay döliti xelqara munasiwette, ezeldin ikki terepning munasiwitini mahiyet jehettin yaxshitashta kozuri bolmisimu teshebbuskarliq bilen söhbet ötküzüshni xalimaydu, belki qarshi terepni melum wastilerni qollunip, söhbet ötküzüshke mejburlaydu. Xitay dölitining xitay jenubiy déngiz rayonida élip bériwatqan, xelqara pirinsiplargha xilap herbiy herkiti buninggha tipik misal bolalaydu. Xitay dölitining amérikagha bolghan éhtiyaji, amérikining xitay dölitige bolghan éhtiyajidin xélila köp. Amérika xitay dölitining ottura we töwen derijidiki mehsulatlirigha éhtiyajliq bolsa, xitay döliti amérikining yuquri derijidiki, ötkür pen- téxnika sahesidiki mehsulatlirigha ehtiyajliq bolup eger xitay döliti uningdin ayrilip qalsa, pütkül döletning éqtisadi weyran bolushi mümkin. 

Xitay dölitining meqsidi amérikini tizginlep turush. Chünki xitay döliti, ichki we tashqi jehettiki qiyinchiliq dewride turiwatidu. Bolupmu kommunistik partiyening hökümranliqi türlük xirisqa duch keldi. Bundaq weziyette amérika bilen söhbet ötküzüp, öz xelqige kompartiye hökümranliqining qanuniy ornining mustehkem ikenlikini namayen qilsa, yene bir tereptin etrapidiki kichik döletlerge öz nopozini köz- köz qilish meqsidige yiteleydu. 2023- yili , 02- ayning 07- küni, xi jinping: „amérika bilen bolghan stiratigiyelik munasiwetni toghra, ching tutush, bu arqiliq amérikini tizginlep, waqitni qolgha keltürüp, aldimizdiki 5 yildin 10 yilghiche jeryanda saqlan´ghili bolmaydighan, amérika bilen bolidighan urushqa hazirliq qilishimiz kerek“ digen. 

Bu nöwet xitay döliti bilen amérika otturisidiki yuquri derijilikler söhbiti, qarimaqqa ikki dölet otturisidiki jiddiyetni hel qilishta bir qisim ortaqliq hasil bolghandek körüngini bilen mahiyet jehettin eytqanda hichqandaq mesile konkérit hel bolmighan. Ikki dölet otturisidiki ziddiyet qurulma jehettiki ixtilap bolup,esli pilanlan´ghan 4 saetlik uchrushush 3 saetke yetmigen waqitta axirlashqan. Axbarat élan qilish yaki ortaq bayanatmu élan qilinmighan. Bu yene, bu qétimqi uchrushushning bir ghelite teripi. Buningdin, ikki dölet munasiwitining melum sahede qismen hemkarliqtin bashqa yene dawamliq riqabetlishidighanliqini körüwalghili bolidu. Xitay döliti soda, yuquri pen- téxnika, xitay shirketlirige qoyghan jazadin ibaret 3 xil jazani bikar qilishni telep qilghan. Emma amérika bu teleplerning hichqaysige  inkas bildürmigen. Xijinpingning „ yer shari ikki döletni sighduralaydu“ digen bayani, xitay dölitining xelqara tertipni buzushni dawamlashturush qara niyitini yene bir qétim ashkarilighan. Xitay kommunistliri, özige oxshash kommunist bolmighanlarning hemmisini düshmen dep qaraydu. Uning hazirche,  qudriti yetmigechke, bashqilar bilen hemkarlashqandek qiyapetke kiriwélip, purset kütidu, purset kelgen haman hujum bashlaydu. Mana bu xitay kommunist partiyesining heqiqi mahiyiti. Yighinchaqlap éytqanda, bu nöwetlik ikki terep uchrushishi,  ikki terep munasiwitining yaxshilinishidin dérek bermeydu. 

2023- yili 11- ayning 17- küni, Gérmaniye 


Paydilan´ghan menbeler 

https://www.tagesschau.de/ausland/biden-xi-treffen-104.html 

https://www.deutschlandfunk.de/biden-und-xi-vereinbaren-wiederaufnahme-der-militaerkommunikation-100.html 

https://www.zeit.de/politik/ausland/2023-11/joe-biden-xi-jinping-treffen-apec-usa-china 

https://www.fr.de/politik/biden-xi-israel-taiwan-ukraine-drogen-usa-china-fentanyl-panda-gipfeltreffen-zr-92676525.html 

https://www.sueddeutsche.de/politik/international-biden-und-xi-treffen-sich-zu-krisengespraech-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-231115-99-948959 

https://www.zdf.de/nachrichten/politik/ausland/usa-china-treffen-xi-biden-kalifornien-100.html 

https://www.stern.de/politik/ausland/usa-und-china--was-vom-treffen-zwischen-biden-und-xi-uebrig-bleibt-34205408.html 

https://www.eurotopics.net/de/310713/was-hat-das-treffen-von-biden-und-xi-gebracht