Ukrainiyening rosiyege qayturma hujum qilishidin tesirat

Aptor: Anwar Ahmad

2024- yili 8- ayning 6- küni, ukrainiye armiyisi gérmaniyede ishlen´gen tanka, bronéwiklarlar bilen rosiye chigra mudapiye qisimlirini meghlup qilip rosiye ziminigha qayturma hujum qilip kirdi. Bu,  chet´el dölet armiyesining 81 yildin kéyin rosiye ziminigha qayta kirishi bolup, dunyani heyran qaldurdi. 

Rosiye prézidénti putin, ukrainiyening bu nöwetlik herbiy hujumini „térorchilarning hujumi“ dep eyiplep, aldinqisep herbiy bash qomandanini almashturdi. Dölet boyiche, barliq teshwiqat wastilirida ukrainiye armiyisining selbiy obrazini gewdilendürüsh, rosiye armiyisining jenggiwarliqini namayen qilish teshwiqatini kücheytishti telep qildi, shunung bilen bir waqitta ukrainiye „térorchiliri“ ning bu nöwetlik herbiy hujumi üchün éghir bedel töleydighanliqini jakarlidi. 

Dunyadiki nopuzluq axbarat wastiliri, herbiy mutexesisler, ukrainiye dölet armiyisining 2024- yili 8- ayning 6- küni, rosiye ziminigha bösüp kirgendin bashlap 8- ayningn 12- künigiche chaqmaq tézlikide herket qilip, kursk shehirini öz ichige alghan 28 nuqtini igilep, igiligen dairining ming kuwadirat kilométirdin éship ketkenlikini xewer, mulahize qilishmaqta. Ukrainiye herbiy terep, bu nöwetlik qayturma hujumni 3 aylar ilgiri pilanlighan bolup, rosiye terepning bu pilandin xewersiz qilishi, xelqaradiki nopuzluq herbiy mutexesislerni heyran qaldurghan. Ukrainiye hujum qiliwatqan rayonlardiki 200 mingdin artuq puqralar tarqaqlashturulghan bolup, ularmu urush weyranchiliqining derdini béshidin kechüriwatidu. Zor sandiki rosiye eskerliri qarshiliq körsetmeyla ukrainiye armiyisige teslim bolghan. Ukrainiye armiyisi nöwette özining herbiy pilanini ashkarilimidi. Xitay döliti we shuninggha oxshash diktator döletler“ ukrainiye, rosiyening bashlap kirip yoqutush qiltiqigha dessidi“ digen qarashni ilgiri süriwatidu. 

2022- yili 2- ayning 24 küni, rosiye „ herbiy herket“ namida ukrainiyege tajawuz qilip, ukrainiyening 18% ziminini bésiwaldi. 2022- yili rosiye ukrainiyege tajawuz qilishtin ilgiri „Gerp we sherqtiki urush uchqunliri“ digen maqalamda, 

https://www.tengritaghbahari.de/weziyet-toghrisida/gerp-we-sherqtiki-urush-uchqunliri/ 

eger rosiye tajawuzchiliq urushi qozghisa qandaq aqiwetke qalidighanliqi toghrisida toxtalghan idim.
 

Gherp démokratik qimmet qarishi bilen diktator tüzüm otturisida keskin riqabet kücheygen bir peytte yüz bergen bu urush, rosiyeni éghir talapetke uchratti. 

Rosiye, ukrainiyening qirim ariligha 2014- yili tajawuz qilishtin ilgiri, uning dölet ichidiki, kishi béshigha toghra kélidighan otturiche kirimi(GDP) 15 mimg dollardin artuq bolup, bay döletler sépigha qoshulghan idi. Qirim arilini bésiwalghandin kéyin, rosiye sanaétleshken döletler qataridin qoghlandi. Mana hazirghiche gherpning turlük, jazalash tedbirlirining tesirige uchrawatidu. 630 Milyard dollardin artuq chet´eldiki meblighi tonglitildi, xelqara pul- muamile séstimisidin qoghlandi. Rosiye dunyadiki „herbiy jehette ikkinchi zor küch“, „herbiy qoral sodisidiki nopozi“, „ dunyadiki siyasi tesiri“ bilen xoshlushup, xitay dölitining yardimige muhtaj bolidighan, shimaliy koriye we irandin qoral yardem sorap, urush qilidighan weziyetke qaldi. 

Putinning 96 saetkiche ukrainiyeni boysundurush pilani sugha chiliship, özi chiqarghan bu xata hökümining derdini putin özila emes belki pütün rosiye puqralirimu tartiwatidu. Eger qiziqsingiz „Xata yekün keltürüp chiqiridighan balayi- apetler“ mawzuluq maqalini oqup chiqishingizni tewsiye qilimen.
 

https://www.tengritaghbahari.de/weziyet-toghrisida/xata-yekuen-keltueruep-chiqiridighan-balayi-apetler/ 

Amérika yitekchilikidiki gherp elliri, ikkinchi dunya urushidin kéyin berpa qilghan démokratik qimmet qarishini qoghdash üchün, izchil türde ukrainiyeni her jehettin qoghdap kéliwatidu. Ukrainiye xelqimu öz wetinini tajawuzchidin qoghdash, tajawuzchini öz tupraqliridin qoghap chiqirish üchün jan tikip urush qilmaqta. Ukrainiye dölet armiyisining bu nöwettiki rosiye ziminigha bösüp kirip, qaytarma hujum qilishi, özidin zor derijide küchlük bolghan tajawuzchigha bash egmeydighan jesurane rohi, gherp elliri yardimining bikargha ketmeydighanliqi, düshminini qet´iy qoghap chiqiralaydighan jenggiwar küchining namayendisidur. 

At uruq bolsimu ishektin chong digen temsilimiz bar. Ukrainiye armiyisi rosiye ziminigha hujum qilip, rosiyening  ziminini boysundurushi mümkin emes. 1350  kilométirdin artuq chigra liniyeside, ajiz nuqtilarning bolushi rosiyedek bir dölet üchün normal ehwal. Bundaq ehwalda rosiyening qoshun yötkesh, qayturma hujumni chékindürüshi üchün xéli bir jeryan kerek. 

 Bu nöwetlik qayturma hujum qilishning ukrainiye üchün muhim bolghini, bu yil 11- ayda, rosiye bilen ötküzülidighan ténchliq söhbitide üstünlükni igellesh, rosiye armiyesining aldinqi septiki nuqtilarda boliwatqan jiddiychilikni biraz bolsimu peseytish shundaqla gherp ellirining yardimige nisbeten bérilgen ijabi jawaptin ibaret. 

Bu urushtin biz uyghurlar qandaq tesirat alimiz? 

Urush deslep bashlan´ghanda, amérika ukrainiye prézinttini sergerdan bolushqa tewsiye qilghan emma prézident Wolodymyr Selenskyj amérikining bu teklipini keskin ret qilip, özining wetinini, xelqini tajawuzchidin qoghdash iradisini küchlük rewishte jakarlighan idi. U hazirghiche shundaq qiliwatidu. Amérika we gherp döletliri, deslepte addiy qorallirini bergen hetta gérmaniye 50 ming dane bixeterlik qalpiqini ukrainiye chighrisighiche apirip béreleydighinini jakarlighan idi. Desliwide rosiyening chet´ellerdiki pulini toghlutush xelqaradiki bir qisim qanunlargha xilap diyilgen bolsa kéyinche, xelqara qanunlar boyiche tonglutildi, bir qisim rosiye baylirining mal- mülki shu döletlerde musadire qilindi. Hette yéqindin bashlap, rosiyening tonglutilghan pullirining ösümini wastiliq halda ukrainiyege yerdem qilishning qanunluq bolidighanliqi jakarlandi.milyardlap dollar, yawro ukrainiyege yetküzüliwatidu. Amérika we gherp ellirining ilghar herbiy qorallirini peqetla ukrainiye chigrisi ichidiki rosiye qoshunigha zerbe bérishke bolidu digen cheklimiler hazir bikar qilinip rosiye ziminidiki herbiy baza, énirgiye, arqa sep teminat ponkitliri ilghar qorallarning hujumigha uchrawatidu. Ukrainiyege bérishke bolmaydu diyilgen F- 16  küreshchi ayrupilan hazir ukrainiye hawa boshluqida karamitini körsütiwatidu. Dimek dunya siyasitini dunyadiki zor küchler belgüleydu. Dunya siyasiti zör küchler teripidin üzlüksiz özgürüp türidu. Biz dawayimizda üzlüksiz küchiyishni qolgha keltürüp, öz  dölitimizni eslige keltürüsh keskin iradimiz, döletni bashquralaydighan her sahediki qabiliyitimizni küchlük rewiste namayen qilip, gherp ellirini xuddiy ukrainiyedek qayil qilalighan teqdirde, dunyaning düshminige ayliniwatqan xitay dölitini wetinimizdin qoghlap chiqiralaymiz. 

2024 – yili 8- ayning 12 küni,  Gérmaniye